Borsada krizlerin bilançosu: Fon krizi kaçıncı sırada?

Borsa İstanbul'da fon kriziyle birlikte yaşanan satış baskısı, BIST 100 endeksinin geçmişteki büyük piyasa sarsıntılarında yaşadığı kayıpları yeniden gündeme taşıdı. 2026'daki düşüş döneminde endekste kayıp yüzde 23,5'e ulaşırken, tarihsel veriler daha sert gerilemelerin de yaşandığını gösteriyor.

Küresel finans krizi, COVID-19 salgını, 2018 kur krizi ve küresel piyasalardaki satış dalgaları, BIST 100'de önemli değer kayıplarına yol açan başlıca dönemler arasında yer aldı.

12 düşüş döneminde medyan kayıp yüzde 27,8

Tarihsel karşılaştırmada küresel ve yurt içi şoklarla ilişkilendirilen 12 tamamlanmış düşüş dönemi incelendi. Hesaplamada, olay tarihinden önceki 252 işlem gününde görülen en yüksek kapanış ile olay tarihinden sonraki 252 işlem gününde kaydedilen en düşük kapanış arasındaki değişim esas alındı.

Bu dönemlerde zirveden dibe medyan kayıp yüzde 27,8 olarak hesaplandı. Medyan, sıralanmış verilerin ortasında kalan değeri ifade ediyor. Dolayısıyla bu ölçüm, incelenen düşüşlerin ortalama büyüklüğünden farklı bir karşılaştırma sunuyor.

En sert düşüş 2008 krizinde yaşandı

BIST 100'de incelenen dönemler arasındaki en sert gerileme, 2008 küresel finans krizi sırasında görüldü. Lehman Brothers'ın iflasıyla ilişkilendirilen süreçte, Ekim 2007-Kasım 2008 döneminde endeksin zirveden dibe kaybı yüzde 63,5'e ulaştı.

Yüzde 30'u aşan diğer önemli düşüşler ise şöyle sıralandı:

• Taper Tantrum: Mayıs 2013-Mart 2014 döneminde yüzde 34,3

• Küresel satış dalgası: Şubat-Haziran 2006 döneminde yüzde 33,1

• COVID-19 salgını: Ocak-Mart 2020 döneminde yüzde 31,8

• 2018 kur krizi: Ocak 2018-Mayıs 2019 döneminde yüzde 30,8

• ABD kredi notu indirimi ve Avrupa borç krizi: Kasım 2010-Kasım 2011 döneminde yüzde 30,6

Bu veriler, Borsa İstanbul'daki sert düşüşlerin yalnızca son döneme özgü olmadığını, farklı küresel ve yerel gelişmelerin geçmişte de derin kayıplara yol açtığını ortaya koyuyor.

Diğer kriz dönemlerinde kayıplar ne oldu?

Tarihsel karşılaştırmada öne çıkan diğer düşüş dönemleri ve zirveden dibe kayıplar şöyle:

Fon krizinde BIST 100 kaybı yüzde 23,5

2026'daki fon krizi döneminde BIST 100 endeksinde 14 Eylül-19 Ekim tarihleri arasında yüzde 18,7'lik düşüş kaydedildi. Aynı döneme ilişkin toplam kayıp ise yüzde 23,5 olarak verildi.

Bu oran, 12 tamamlanmış tarihsel düşüş döneminde hesaplanan yüzde 27,8'lik medyan kaybın altında kalıyor. Bununla birlikte, mevcut düşüş döneminin tamamlanmış tarihsel örneklerle doğrudan karşılaştırılmasında kullanılan tarih aralığı ve hesaplama yöntemi önem taşıyor.